Wie was Freinet ?

Freinet ging er van uit dat de school geen geïsoleerd eiland in de maatschappij is, maar dat die twee elkaar voortdurend beïnvloeden. Aangezien de ontwikkelingen in de maatschappij de laatste decennia duizelingwekkend snel gebeuren, moet het onderwijs uiteraard volgen. De freinetpedagogie is dus geen star, dogmatisch systeem met heilige technieken en leerinhouden, waar niet aan mag worden getornd. Het is een levend pedagogisch systeem dat inspeelt op de actualiteit en de noden van vandaag. Célestin Freinet was geen wereldvreemde theoreticus die zich vanuit zijn ivoren toren over ‘de edele ziel van het kind’ boog. Hij was een man van de praktijk.

Wie was Freinet ?

Freinet werd in 1896 geboren in het Zuid-Franse dorpje Gars en volgde opleiding als onderwijzer. Eens hij voor de klas stond, raakte hij behoorlijk gefrustreerd : de groep was veel te groot en de leerlingen konden nauwelijks belangstelling opbrengen voor de lessen. Hun gedachten speelden zich buiten af, op het land. Dat was voor hen de plaats waar het échte leven zich afspeelde. Freinet gooide het roer om : hij nam zijn leerlingen mee naar buiten. Verrast door hun belangstelling voor alles en de vele vragen die ze stelden over de dingen rondom hen, besloot hij het schoolwerk in de klas op die manier aan te passen zodat het veel beter aansloot bij het echte leven. De eigen ervaringen waren nu het uitgangspunt : een verslag van deze ervaringen diende als basis voor het verdere werk. De leerlingen werden bij alles actief betrokken : gedaan met het eindeloos luisteren naar monologen van de onderwijzer. Voortaan doet elk kind werk op maat. Freinet pleitte voor individualisering van het onderwijs, zonder daarbij echter de sociale ontwikkeling uit het oog te verliezen.

In de loop van de daaropvolgende jaren verfijnde Freinet zijn technieken. Zijn aanhang groeide zienderogen en er ontstond (via correspondentie tussen een aantal scholen) een heuse Freinetbeweging. Uiteindelijk was het zover : in1934 richt Freinet zijn eigen school, l’ Ecole Moderne, op in de idyllische omgeving aan de Azurenkust. Jongens en meisjes groeiden er samen op, onder democratische leiding van de leerkrachten. De echten doorbraak van de Freinetpedagogie in Frankrijk en de omliggende landen kwam er na WO II.

Ook vandaag staat het ervaringsgericht leren nog steeds centraal op Freinetscholen. De klassen werken projectmatig en heel wat leeractiviteiten vloeien voort uit het project van dat moment. In de meeste Freinetscholen begint de dag met een praatronde : de kinderen wisselen ervaringen uit, vertellen over wat hen bezighoudt. De planning van de activiteiten gebeurt in overleg tussen leerkracht en leerlingen. Hetzelfde geldt voor de praktische taken en verantwoordelijkheden :wie zorgt voor de melkbedeling, wie geeft de planten water, wie onderhoudt welke dieren, wie draagt de fruitbak weg, ... ?

Van de ouders wordt een veel grotere betrokkenheid verwacht dan in het traditioneel onderwijs :zij zijn de ondersteunende partij die de school en het onderwijssysteem van nabij volgen.